Interakcje w rodzinie nuklearnej. Analiza wyników ze względu na pozycje osób w przedmiotowej grupie badawczej

Słowa kluczowe: relacje dziecko–rodzic i rodzeństwo, badania grupy rodzinnej, dzieci według kolejności urodzenia w rodzinie nuklearnej, kompetencje wychowawcze rodziców

Abstrakt

W artykule dokonano przeglądu kondycji współczesnej rodziny nuklearnej. Przeanalizowano prace naukowe czołowych współczesnych naukowców na linii rodzic–dziecko oraz rodzeństwo. Osobliwości interakcji między w przedmiotowym zakresie zostały naświetlone z pozycji respon­dentów, którzy zostali pogrupowani w podgrupy według kolejności urodzenia w hierarchii rodzin­nej (N = 265). W opracowaniu założono metodę badania respondentów w ramach tzw. interakcji rodzinnych. Celem niniejszego tekstu jest analiza poziomu rozwoju relacji rodzic–dziecko i rodzeństwo oraz porównanie wyników w podgrupach “Pierwsze dziecko”, “Środkowe dziecko”, “Ostatnie dziecko”. W tym celu opracowane zostały kwestionariusze do określenia pozio­mu rozwoju ww. relacji, metody statystyczne służące opracowaniu danych empirycznych oraz graficzna prezentacja wyników. Wszystkie powyższe metody przeprowadzone zostały przy użyciu arkusza kalkulacyjnego MS Excel oraz aplikacji IBM SPSS Statistics (wersja 27.0). Głów­nym wnioskiem opracowania są kluczowe stanowiska sformułowane na podstawie prze­prowadzonych badań, dające podstawę do opracowania konkretnych rekomendacji. Stają się one przedmiotem w dalszej pracy psychologów praktyków w zakresie poradnictwa rodzinnego w takich podsystemach, jak relacje małżeńskie rodzeństwo i rodzic–dziecko.

Bibliografia

Alekseev, Anatoly,and Larisa Hromova. “Psykhoheometryia dlia menedzherov.” Moscow: Znanye, 1991.

Almazova, Olga. Pryviazannost k matery kak faktor vzaymootnoshenyi vzroslykh syblynhov. Doctoral dissertation. Lomonosov Moscow State University, 2015.

Bedford, Victoria. “Sibling Relationship Troubles and Well-Being in Middle and Old Age.” Family Relations: Interdisciplinary Journal of Applied Family Studies 47 (1998): 369–78.

Blynova, Olena. “Osoblyvosti dytiacho-batkivskykh vidnosyn u sim’iakh trudovykh mihrantiv”. Teoretychni i prykladni problemy psykholohii, no. 2 (2015): 30–37.

Diduk, Inna. Vzaiemyny mizh ditmy v sim’i yak chynnyk yikh psykhosotsialnoho rozvytku. Doctoral dissertation. Kyiv: Kostyuk Institute of Psychology, 2001.

Еidemyller, Еdmond, and Victoras Yustytskys. Psykholohyia y psykhoterapyia sim’i. 2nd ed. Sankt-Peterburg: Piter, 1999.

Hank, Karsten, and Anja Steinbach. “Intergenerational Solidarity and Intragenerational Relations between Adult Siblings.” Social Science Research 76 (2018): 55–64, https://doi.org/10.1016/j.ssresearch.2018.08.003.

Jensen, Alexander, and Susan MChale. “Mothers’, Fathers’, and Siblings’ Perceptions of Parents’ Differential Treatment of Siblings: Links with Family Relationship Qualities.” Journal of Adolescence 60 (2017): 119–29. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2017.08.002.

Karpa, Maria. “Vplyv naiavnosti nepovnospravnoi dytyny v sim’i na psykhosotsialnyi rozvytok yii syblinhiv.” Naukovi zapysky Instytutu psykholohii im. H.S. Kostiuka APN Ukrainy 26, no. 2 (2005): 223–27.

Korzhova, Elena. Metodyka „Psykholohycheskaia avtobyohrafyia” v psykhodyahnostyke zhyznennуkh sytuatsyi: Metodycheskoe posobye. Kyiv: MAUP, 1994.

Kozlova, Iryna. “Osobennosty syblynhovykh otnoshenyi v dvukhdetnykh semiakh.” Psykholohycheskye yssledovanyia 4 (2010). Accessed September 24, 2021. http://psystudy.ru.

Krupnyk, Hanna. “Vzaiemyny u nuklearnii sim’i mizh syblinhamy ta yikh batkamy.” In Psykholohichni resursy v umovakh zhyttievoi ta suspilnoi kryzy: Sotsialnyi ta osobystisnyi vymiry, edited by Olena Blynova and Victoria Kazibekova. Kherson: FOP Vyshemyrskyi, 2021.

Krupnyk, Hanna. “Empirychno-metodychne zabezpechennia vyvchennia chynnykiv, shcho vplyvaiut na rozvytok mizhosobystisnykh stosunkiv syblinhiv.” Teoriia i praktyka suchasnoi psykholohii 6, no. 1 (2019): 127–31.

Krupnyk, Hanna. “Ohliad suchasnykh zakordonnykh doslidzhen u simeinii syblinhovii pidsystemi.” Sotsiokulturni ta psykholohichni vymiry stanovlennia osobystosti. Materials of the 2nd International Scientific and Practical Conference, Kherson, September 26–27, 2019, edited by Olena Blynova and Natalia Tavrovetska, 139–42. Kherson: Kherson State University, FOP Vyshemyrsky V.S., 2019.

Krupnyk, Ivan. “Problemy doslidzhennia osoblyvostei uiavlen pro maibutnie simeine zhyttia ditei z rodyn trudovykh mihrantiv”. Naukovyi visnyk Khersonskoho derzhavnoho universytetu. Series: Psykhol. nauky 1, no. 1 (2016): 146–50.

Kuzmyna, Maria. “Syblynhy, yly Kayn y Avel v odnoi kvartyre.” Shkolnyi psykholoh 17 (2000). Accessed September 24, 2021. http://www.psy.1september.ru/?year=2000&num=17.

Markovskaia, Irina. “Oprosnyk dlia yzuchenyia vzaymodeistvyia rodytelei s detmy.” Semeinaia psykholohyia y semeinaia terapyia 2 (1999): 94–108.

Mostafa, Tarek, Ludovica Gambaro, and Heather Joshi. “The Impact of Complex Family Structure on Child Well-being: Evidence from Siblings.” Journal of Marriage and Family 80, no. 4 (2017): 902–18.

Bodalev, Aleksey, and Vladimir Stolyn, eds., Obshchaia psykhodyahnostyka. Moscow: MHU, 1987.

Posvistak, Olesia. Teoretyko-istorychni osnovy psykholohii sim’i. Khmelnytskyi: Khmelnytskyi National Univrsity, 2017.

“Praktykum po psykholohycheskoi dyahnostyke semeinнkh otnoshenyi: uchebno-metodycheskyi kompleks”,edited by V. I. Slepkovа and T. A. Zaeko. Minsk: Belarusian State Pedagogical University Named after Maxim Tank, 2002.

Serheeva, Anastasia, Bogdan Kyryllov, and Alena Dzhumahulova. “Perevod y adaptatsyia kratkoho piatyfaktornoho oprosnyka lychnosty (TIPI-RU): otsenka konverhentnoi valydnosty, vnutrennei sohlasovannosty y test-retestovoi nadezhnosty.” Eksperymentalnaia psykholohyia/Experimental psychology 9, no. 3 (2016): 138–54. https://doi.org/10.17759/exppsy.2016090311

Tsiura, Svitlana. “Kharakterni osoblyvosti pedahohichnoho seredovyshcha rozvytku syblinhiv.” Visnyk Lvivskoho universytetu. Series: Pedahohichna 30 (2016): 149–51.

Voskresenska, Olena. “Vplyv batkiv na konkurentni vidnosyny syblinhiv.” Visnyk Cherkaskoho universytetu. Series: Pedahohichni nauky. Cherkasy: Bohdan Khmelnytsky National University of Cherkasy (2008): 149–51.

Yablonska, Tetyana, Oksana Artyukh, and Julia Gorbaniuk. “Family Values of Contemporary Ukrainian Youth in Across-Cultural Context”. Roczniki Teologiczne 67 (2020): 159–74.

Yablonska, Tetyana.“Aktualni problemy doslidzhen suchasnoi sim’i v Ukraini.” Ukrainskyi sotsium 2, no. 4 (2004): 80–84.

Yucel, Deniz, Donna Bobbitt-Zeher, and Douglas Downey. “Quality Matters: Sibling Relationships and Friendship Nominations among Adolescents.” Child Indicators Research 11 (2018): 523–39.

Opublikowane
2022-11-28
Dział
Artykuły