“Is het zo klaar als een klontje?” Over het vertalen van Nederlandse vaste vergelijkingen in het Tsjechisch
Abstrakt
Czy jest to ,,jasne jak słońce”? O tłumaczeniu niderlandzkich porównań frazeologicznych na język czeski
Niderlandzkie związki frazeologiczne, tak jak inne rodzaje idiomów, nie mogą być tłumaczone dosłownie. Zawsze należy brać pod uwagę specyficzny szerszy kontekst, w którym występują. Z drugiej strony tłumacze mogą czerpać korzyści ze stałej struktury składniowo-semantycznej porównań oraz z wielu podobieństw między językami w zakresie frazeologii. W niektórych przypadkach tłumacze mogą także inspirować się tłumaczeniami, które są częścią różnych korpusów równoległych. Niniejszy artykuł opisuje i charakteryzuje pokrótce niderlandzkie porównania, następnie prezentuje sposoby tłumaczenia tych wyrażeń na inne języki. System tłumaczeniowy w artykule ilustrowany jest przykładami niderlandzkich porównań i ich czeskich odpowiedników. Na koniec, w oparciu o fragmenty tekstów z korpusu równoległego InterCorp, zbadano sposób, w jaki zostały przetłumaczone niderlandzkie porównania przymiotnikowe w czeskich przekładach niderlandzkich tekstów literackich.
“Is het zo klaar als een klontje?” Over het vertalen van Nederlandse vaste vergelijkingen in het Tsjechisch
Nederlandse vaste vergelijkingen kunnen — net als andere typen idiomen — niet letterlijk woord voor woord worden vertaald. De specifieke, bredere context waarin ze voorkomen, moet altijd in aanmerking worden genomen. Aan de andere kant kunnen vertalers profiteren van de vaste syntactisch-semantische structuur van de vergelijkingen en van de vele overeenkomsten tussen talen op fraseologisch gebied. In verschillende gevallen kunnen ze zich ook laten inspireren door vertalingen die deel uitmaken van verschillende parallelle corpora. In dit artikel worden Nederlandse vergelijkingen kort beschreven en gekarakteriseerd. Vervolgens worden de mogelijkheden besproken om deze specifieke idiomen in andere talen te vertalen. Dit systeem wordt geïllustreerd aan de hand van verschillende voorbeelden van Nederlandse vergelijkingen en hun Tsjechische equivalenten. Ten slotte wordt op basis van fragmenten uit het parallelle corpus InterCorp de manier onderzocht waarop Nederlandse adjectivische vergelijkingen werden vertaald in Tsjechische vertalingen van Nederlandse literaire teksten.
Bibliografia
Algemeen Nederlands Woordenboek. Toegankelijk op http://anw.inl.nl/ [download 30 oktober 2017].
Boková, Eliška, Zdenka Hrnčířová, Martin Vavřín, Adrian J. Zasina & Alexandr Rosen. 2017. Korpus InterCorp – nizozemština, čeština, verze 10 z 1. 12. 2017. Ústav Českého národního korpusu FF UK, Praha 2017. Toegankelijk op http://www.korpus.cz [download 28 januari 2018].
Boon, Ton den. 2007. Van Dale Groot Vergelijkingenwoordenboek. Utrecht & Antwerpen: Van Dale Lexicografie.
Čermák, František, & Zdenka Hrnčířová. 2005. Nizozemsko-český slovník. Praha: Leda.
Čermák, František, & Zdeňka Hladká. 2017. ‘Přirovnání.’In Petr Karlík, M. Nekula & J. Pleskalová (eds.), CzechEncy — Nový encyklopedický slovník češtiny. Toegankelijk op https://www.czechency.org/slovnik/PŘIROVNÁNÍ [download 7 oktober 2017].
Čermák, František, & Jiří Hronek. 2009. Slovník české frazeologie a idiomatiky I-IV. Leda: Praha.
Čermák, František, & Alexandr Rosen. 2012. ‘The case of InterCorp, a multilingual parallel corpus.’ International Journal of Corpus Linguistics 17 (3): 411–427.
Groot, Hans de, Riemer Reinsma, Ton den Boon & Klaas Van den Berg. 1999. Idioomwoordenboek. Verklaring en herkomst van uitdrukkingen en gezegden. Utrecht & Antwerpen: Van Dale Lexicografie; Amsterdam & Brussel: Reader’s Digest.
Groot, Hans de, Marc De Smit, Tjerk Hacquebord & Riemer Reinsma. 2006. Van Dale Groot uitdrukkingenwoordenboek. Verklaring en herkomst van moderne uitdrukkingen. Utrecht: Van Dale Lexicografie.
InterCorp. Wiki. Český národní korpus. Toegankelijk op http://wiki.korpus.cz/doku.php/en:cnk: intercorp [download 25 januari 2018].
Langeveld, Arthur. 2013. Vertalen wat er staat. Amsterdam & Antwerpen: Atlas Contact.
Martinková, Michaela. 2014. ‘K metodologii využití paralelních korpusů v kontrastivní lingvistice.’ Naše řeč 97: 270–285.
Stoett, Frederik August. 1923–1925. Nederlandsche spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden. 4e dr. Zutphen: W.J. Thieme & Cie. Toegankelijk op http://www.dbnl.org/tekst/stoe002nede01_01/ [download 30 oktober 2017].
Copyright (c) 2018 Roczniki Humanistyczne
![Creative Commons License](http://i.creativecommons.org/l/by-nc-nd/4.0/88x31.png)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.