Filozof do filozofa. Wokół listu Bolesława Micińskiego do ks. Augustyna Jakubisiaka
Abstrakt
W artykule zaprezentowano nieznany list Bolesława Micińskiego do ks. Augustyna Jakubisiaka znaleziony w jego archiwum w Bibliotece Polskiej w Paryżu. Jest to okazja do przypomnienia tych wybitnych, choć nieco zapomnianych filozofów oraz do prezentacji ich powiązań intelektualnych. Poznali się w 1937 r. w Paryżu i odtąd utrzymywali bliskie kontakty, aż do śmierci Micińskiego w 1943 r. Od początku łączył ich sprzeciw wobec idealistycznej filozofii niemieckiej oraz neopozytywizmu Koła Wiedeńskiego z jego materializmem, scjentyzmem i sceptycyzmem. Miciński odkrywał u ks. Jakubisiaka bliskie sobie poglądy na temat przestrzeni i czasu. W ostatnich esejach Micińskiego z okresu wojny pojawiają się tezy o charakterze moralnym, które głosił ks. Jakubisiak, a mianowicie jednostkowość i autodeterminizm. Jednostkowość oznacza dowartościowanie jednostki w obliczu wszystkiego, co może jej zagrażać, zwłaszcza totalizmów. Z kolei autodeterminizm to przyznanie ludzkiemu bytowi absolutnej autonomii i wolności, która działa w przyjętym uprzednio kierunku. Było to zanegowanie determinizmu i ateizmu. Konteksty wypowiedzi Micińskiego na temat jednostki i autodeterminizmu (a także słabiej zarysowane problemy czasu i przestrzeni) wskazują, że nie tylko przejął on od Jakubisiaka istotne dla niego pojęcia, lecz także osadził je w bliskim sobie kontekście światopoglądowym. Myśl polskiego duchownego musiała być dla Micińskiego podwójnie inspirująca. Po pierwsze, odkrywał w jego pracach znane sobie style filozofowania wywodzące się od św. Augustyna, Leibniza, Pascala czy Kanta. Z drugiej strony poszerzał pola własnych poszukiwań i znajdował odpowiedzi na istotne egzystencjalne pytania; zwracał się w kierunku współczesnej nauki (chociażby teorii Einsteina), a zwłaszcza chrześcijaństwa, które stawało się dla niego coraz ważniejszym intelektualnym i duchowym azylem.
Bibliografia
Ambrożewicz, Zbigniew. 2003. Esej filozoficzny Bolesława Micińskiego jako sposób poszukiwania podstaw realności świata. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Gałęzowska, Irena. 1947. Ksiądz Augustyn Jakubisiak. Paryż: Biblioteka Polska i Towarzystwo Historyczno-Literackie.
Jakubisiak, Augustyn. 1946. Wytrwać by zwyciężyć. Zbiór odczytów i przemówień 1940-1945. Paryż: S.G.I.E.
Jakubisiak, Augustyn. [b.r.w. — 1928?]. O granicach przestrzeni i czasu. Przełożył Zygmunt Jakimiak, mps, akcesja 3420, pudło 1, Archiwum A. Jakubisiaka. Paryż: Biblioteka Polska w Paryżu.
Jakubisiak, Augustyn. 1936. La pensée et le libre arbitre. Paris: Libraire J. Vrin.
Jakubisiak, Augustyn. 1947. Słowo wstępne X. Augustyna Jakubsiaka. Rzym.
Jakubisiak, Augustyn. 1948. Nowe Przymierze. Z zagadnień etyki. Paryż. Komitet Wydawniczy Dzieł Księdza Augustyna Jakubisiaka.
Krauzowa, Zofia. 1979. Rzeki mojego życia. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Krzych, Bartłomiej K. 2018. „Ksiądz Augustyn Jakubisiak — słowo o zapomnianym polskim myślicielu i badaniach nad jego spuścizną”. Wschodni Rocznik Humanistyczny nr 1: 113–125.
Micińska-Kenarowa, Halina. 1995. „O Jerzym Stempowskim (1893–1969). W: Bolesław Miciński, Jerzy Stempowski. Listy. Opracowanie Anna Micińska, Jarosław Klejnocki, Andrzej Stanisław Kowalczyk. Wprowadzenie Halina Micińska-Kenarowa, Konstanty Régamey, Warszawa: Wydawnictwo „Więź”.
Micińska-Kenarowa, Halina. 2003. Długi wdzięczności. Słowo wstępne Czesław Miłosz. Warszawa: Wydawnictwo Więź.
Miciński, Bolesław. 1937. Rzeczywistość i jej deformacja w sztuce. Warszawa: Archiwum Uniwersytetu Warszawskiego, mps.
Miciński, Bolesław. 1947. Portret Kanta i trzy esseye o wojnie. Rzym: Instytut Literacki.
Miciński, Bolesław. 1970. Pisma. Eseje, artykuły, listy. Kraków: Wydawnictwo Znak.
Miciński, Bolesław, i Jerzy Stempowski. 1995. Listy. Opracowanie Anna Micińska, Jarosław Klejnocki, Andrzej Stanisław Kowalczyk. Wprowadzenie Halina Micińska-Kenarowa, Konstanty Régamey. Warszawa: Wydawnictwo „Więź”.
Régamey, Konstanty. 1995. Bolesław Miciński (1911-1943). W: Bolesław Miciński, Jerzy Stempowski, Listy. Opracowanie Listy. Opracowanie Anna Micińska, Jarosław Klejnocki, Andrzej Stanisław Kowalczyk. Wprowadzenie Halina Micińska-Kenarowa, Konstanty Régamey. Warszawa: Wydawnictwo „Więź”.
Tatarkiewicz, Władysław. 1977. „O Bolesławie Micińskim”. W: 70 żywotów. Wybrał i zredagował Andrzej Paluchowski, przedmową opatrzył Jerzy Turowicz. Kraków: Wydawnictwo Znak.
Żółtowski, Adam.1904. Graf August Cieszkowski’s „Philosophie der Tat”. Posen.
Żółtowski, Adam. 1907. O postawach filozofii Hegla. Kraków: Wydawnictwo Akademii Umiejętności.
Żółtowski, Adam. 1923. Filozofia Kanta. Jej dogmaty, złudzenia, zdobycze. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Żółtowski, Adam.1937. Descartes. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Żółtowski, Adam. 1952. Zarys historii filozofii. Londyn: Polski Uniwersytet na Obczyźnie.
Copyright (c) 2021 Roczniki Filozoficzne
![Creative Commons License](http://i.creativecommons.org/l/by-nc-nd/4.0/88x31.png)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.